Centralna svečanost povodom osnivanja 300 godina Topaljske opštine 14. jula

Centralna svečanost povodom osnivanja 300 godina Topaljske opštine 14. jula

1
Podijeli

U Herceg Novom će povodom jubilarne 300 godišnjice osnivanja Topaljske komunitadi, preteče današnje savremene Opštine Herceg Novi, centralna svečanost biti upriličena 14. jula, najavaljuju iz lokalne uprave.

– U 9 sati će biti služena Sveta Arhijerejska Liturgija u hramu Vaznesenja Gospodnjeg na Toploj, u kojem je bilo središte uprave Topaljske komunitadi. Nakon toga, u 11 sati će biti otvoren muzej „Njegoševa škola“. Istog dana u 19 sati održaće se svečana Akademija u Bijeloj, u porti hrama Polaganja rize Presvjete Bogorodice, a od 21 sat će na Kanli Kuli nastupiti grupa Balkanika – navode u saopštenju.

Picerija i restoran

Topaljska gradska opština – komunitad osnovana je 14. jula 1718. godine dukalom mletačkog dužda Đovanija (Jovana) Kornera. Zasnovana na vladavini našeg lokalnog domicilnog stanovništva, po prvi put nakon 1482. godine i 200 godina vladavine Osmanske imperije, ona je preteča lokalne samouprave u Herceg Novom, podsjećaju iz aktuelne novske uprave.

Uvažavajući činjenicu da je proslava 300 godina od osnivanja Topaljske komunitadi od podjednakog značaja za današnju Opštinu Herceg Novi, kao i godina 1382. u kojoj je Tvrtko I  osnovao grad, Opština Herceg Novi je u saradnji sa Crkvenom opštinom topaljskom Mitropolije crnogorsko-primorske realizovala brojne aktivnosti u čast ovog jubileja. Završen je veliki poduhvat restauratorskih i konzervatorskih radova na zdanju Njegoševe škole, na hramovima Sv. Vaznesenja Gospodnjeg na Toploj i crkve Svetog Arhanđela Mihaila u Starom gradu. Kruna svih realizovanih aktivnosti biće upravo centralna svečanost, 14. jula, navodi se u saopštenju.

Topaljska gradska opština: Osnov za očuvanje i unapređenje kulturnog identiteta našeg naroda

Granica uprave Topaljske gradske opštine prostirala se skoro u potpunosti u opsegu današnje opštine Herceg Novi, izuzev Starog grada unutar zidina i podgrađa do samostana Svetog Antuna koja je bila pod ignerencijom mletačkih Providura. Nosilac autonomije je bilo naselje Topla koja je obuhvatala današnje Igalo, Gomilu, Toplu, Bajer, Srbinu i Savinu. Sva preostala sela današnje opštine Herceg Novi su bila pod ingerencijom Tople i bila grupisana u pet teritorijlnih jedinica (Bijela, Kuti, Podi, Kameno-Mokrine, Mojdež), podsjećaju iz lokalne uprave.

Na čelu upravne strukture se nalazio Kapetan od komunitadi i četiri Suđe od komunitadi koji su birani na period od godinu, dok je opštinsku administraciju vodio Kancelijer – preteča funkcije predsjednika opštine. Središte uprave Topaljske komunitadi bilo je u sakralnom kompleksu Svetog Vaznesenja Hristovog na Toploj.

Prava unutar autonomije Topaljske komunitadi su vremenom napredovala i evoluirala a podrazumjevala su pravo na: nezavisno sudstvo i pravo na pečat (Vaznesenje Hristovo), zvaničnu upotrebu sopstvenog jezika, zvaničnu upotrebu ćiriličnog pisma (staroslovenska ćirilica) u opštinskoj administraciji, slobodu u ispovjedanju pravoslavne vjere (budući da je zvanična državna religija Mletačke Republike bila katoličanstvo) i crkvenu pripadnost Svetoj Pećkoj patrijaršiji, pravo na obnavljanje i podizanje novih pravoslavnih hramova pod specifičnim uslovima.

– Ova prava su bila osnov za očuvanje i unapređenje kulturnog identiteta našeg naroda kroz naredne epohe, i po kojima se teritorija opštine Herceg Novi razlikovala u odnosu na preostale teritoriije Mletačke Republike.

U godinama Topaljske komunitadi, na Toploj je bila smještena pravoslavna Mitropolija osnovana za doba mitropolita Savatija Ljubibratića,  koja je imala jurizdikciju nad čitavom Bokom i Dalmacijom- dodaju iz press službe Opštine.

Kao izraz susreta tradicionalnog lokalnog običajnog prava sa zakonodavstvom Mletačke republike ova opština je snažno ekonomski i privredno napredovala da bi tokom vijeka mletačke uprave ostvarila potpunu političku stabilnost. Novska trgovačka flota je tokom druge polovine 18. vijeka postala konkurentna peraškoj, dobrotskoj i kotorskoj.

Sva sačuvana obimna dokumentacija arhiva Topaljske komunitadi pisana na ćirilici, dio je Mletačkog arhivskog fonda arhiva u Herceg Novom i predstavlja zakonom zaštićno pokretno kulturno dobro od nacionalnog značaja za državu Crnu Goru. Dokumentacija o Topaljskoj komunitadi čuva se u arhivima Venecije, Zadra i Herceg Novog, ali i u kapitalnom arhivu manastira Savina.

1 komentar

  1. Povodom ovog značajnog jubileja, kojim Opština Herceg Novi slavi 300 godišnjicu svog osnivanja, sve pohvale organizatorima, a Radio Jadranu zahvalnost što je opširno iznio cjelokupan istorijat osnivanja Opštine.

Ostavite komentar

*

code